საქართველოში კომპანიის შექმნის, რეგისტრაციისა და მართვის ძირითად წესებს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი განსაზღვრავს. აღნიშნული კანონი ვრცელდება სხვადასხვა სამართლებრივი ფორმის საწარმოებზე, მათ შორის შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებასა (შპს) და სააქციო საზოგადოებაზე (სს).

კანონის მიზანია თანამედროვე, გამჭვირვალე და ინვესტორებისთვის გასაგები კორპორაციული გარემოს შექმნა. იგი აწესრიგებს კომპანიის სახელწოდების შერჩევას, პარტნიორთა და აქციონერთა შენატანებს, კაპიტალის ფორმირებას, მართვის ორგანოების საქმიანობასა და პასუხისმგებლობას.

ამ წესების ცოდნა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ პირებისთვის, რომლებიც საქართველოში ბიზნესის დაფუძნებას, ინვესტიციის განხორციელებას ან არსებულ კომპანიაში მონაწილეობას გეგმავენ.

სარჩევი

• კომპანიის სახელწოდების შერჩევა და რეგისტრაცია
• შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება
• სააქციო საზოგადოება
• პარტნიორთა და აქციონერთა შენატანები
• დირექტორის სტატუსი და კომპანიის მართვა
• მოქმედი სამართლებრივი რეგულაციის უპირატესობები

კომპანიის სახელწოდების შერჩევა დარეგისტრაცია

ახალი კომპანიის შექმნისას ერთ-ერთი პირველი ნაბიჯია მისი სახელწოდების განსაზღვრა.

კანონის მიხედვით, რეგისტრაციისთვის შერჩეული სახელწოდება არ უნდა ემთხვეოდეს უკვე არსებული იურიდიული პირის დასახელებას. თუ იდენტური სახელი სხვა კომპანიის მიერ უკვე გამოიყენება, იმავე სახელწოდებით ახალი იურიდიული პირის რეგისტრაცია დაუშვებელია.

ასეთი შეზღუდვა მნიშვნელოვანია, რადგან იგი:

• უზრუნველყოფს კომპანიების იდენტიფიცირებას;
• ამცირებს ბიზნესებს შორის აღრევის რისკს;
• იცავს მომხმარებლებსა და საქმიან პარტნიორებს შეცდომაში შეყვანისგან;
• ხელს უწყობს საჯარო რეესტრის გამჭვირვალობას.

შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება

შპს–ის კაპიტალის ფორმირება

შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება საქართველოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული და მოქნილი სამართლებრივი ფორმაა.

შპს-ის პარტნიორებს შესაძლებლობა აქვთ, კომპანიის კაპიტალში მონაწილეობა სხვადასხვა სახით მიიღონ.

შენატანი შეიძლება განხორციელდეს:

ფულადი ფორმით

პარტნიორი შესაბამის თანხას რიცხავს კომპანიის საბანკო ანგარიშზე ან სხვა შეთანხმებული წესით გადასცემს საზოგადოებას.

არაფულადი ფორმით

პარტნიორს შეუძლია კომპანიას გადასცეს მატერიალური ან არამატერიალური ქონება, მათ შორისნივთი, ქონებრივი უფლება, ინტელექტუალური საკუთრება ან სხვა ეკონომიკური ღირებულების მქონე აქტივი.

სამუშაოს ან მომსახურების სახით

შპს-ის შემთხვევაში პარტნიორის შენატანი შეიძლება გამოიხატოს გარკვეული სამუშაოს შესრულებით ან მომსახურების გაწევითაც, თუ ეს შეთანხმებულია კომპანიის დამფუძნებლებს შორის.

შპს–ის წილები და კაპიტალი

შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებას შეუძლია განსაზღვროს:

• ნომინალური ღირებულების მქონე წილები;
• ნომინალური ღირებულების არმქონე წილები;
• ან ორივე ფორმის წილები ერთდროულად.

შპს-ის ხელმოწერილი კაპიტალის ოდენობა შეიძლება თავად პარტნიორებმა განსაზღვრონ. კანონიამ მხრივ კომპანიებს მნიშვნელოვან მოქნილობას აძლევს.

კომპანიის კაპიტალი უნდა გამოიხატოს საქართველოს ეროვნულ ვალუტაში — ლარში (GEL).

სააქციო საზოგადოება

სს–ის კაპიტალის მიმართ დადგენილი მოთხოვნები

სააქციო საზოგადოებისთვის კანონი უფრო მკაცრ წესებს ითვალისწინებს, ვიდრე შპს-ის შემთხვევაში.

ეს განპირობებულია იმით, რომ სააქციო საზოგადოება ხშირად გამოიყენება შედარებით დიდი ბიზნესის, ინვესტიციების მოზიდვისა და კაპიტალის ბაზარზე საქმიანობისათვის.

ძირითადი მოთხოვნები მოიცავს:

• დაფუძნების მომენტში მინიმალური ხელმოწერილი კაპიტალის არსებობას;
• აქციონერთა მიერ ფულადი შენატანის განხორციელებას;
• სამუშაოს ან მომსახურების შენატანად გამოყენების აკრძალვას;
• არაფულადი აქტივების დამოუკიდებელი აუდიტორის მიერ შეფასებას;
• შეფასების შესაბამისი ანგარიშის ოფიციალურ ელექტრონულ სისტემაში გამოქვეყნებას.

აქციონერთა ვალდებულებები

აქციონერი ვალდებულია შეთანხმებულ ვადაში სრულად შეიტანოს მის მიერ ნაკისრი შენატანი.

თუ აქციონერი ამ ვალდებულებას დროულად არ ასრულებს, შესაძლოა დადგეს შემდეგი შედეგები:

• გადაუხდელ თანხაზე პროცენტის დარიცხვა;
• აქციის ჩამორთმევის პროცედურის დაწყება;
• აქციონერისთვის დამატებითი ვადის მიცემა;
• საბოლოოდ აქციისა და ნაწილობრივ შეტანილი თანხის ან ქონების დაკარგვა.

პარტნიორთა და აქციონერთა შენატანები

„მეწარმეთა შესახებ“ კანონი დეტალურად არეგულირებს როგორც შპს-ის პარტნიორების, ისე სს-ის აქციონერების მიერ შენატანის განხორციელების საკითხს.

შენატანი შეიძლება იყოს:

• ფულადი;
• არაფულადი.

არაფულადი შენატანის შემთხვევაში აუცილებელია, რომ შესაბამისი ქონება ან ქონებრივი უფლება რეალურად გადავიდეს კომპანიის საკუთრებაში.

მხოლოდ აქტივის დაპირება საკმარისი არ არის, თუ საკუთრების ან სარგებლობის შესაბამისი უფლება კომპანიას ფაქტობრივად არ გადაეცა.

ვალდებულების შეუსრულებლობის შედეგები

თუ პარტნიორი ან აქციონერი ვერ ასრულებს შენატანის განხორციელების ვალდებულებას, კომპანიას შეუძლია:

• მოითხოვოს დავალიანების დაფარვა;
• დაარიცხოს პროცენტი გადაუხდელ თანხაზე;
• მისცეს ვალდებულ პირს არანაკლებ 30-დღიანი დამატებითი ვადა;
• დაიწყოს წილის ან აქციის ჩამორთმევის პროცედურა;
• ვალდებულების კვლავ შეუსრულებლობის შემთხვევაში უკან დაიბრუნოს შესაბამისი წილი ანაქცია;
• დაიტოვოს უკვე განხორციელებული ნაწილობრივი შენატანი, თუ ამას კანონი და კომპანიის დოკუმენტები ითვალისწინებს.

დირექტორის სტატუსი და კომპანიის მართვა

კომპანიის მართვაში განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს დირექტორის სამართლებრივ სტატუსს.

კანონის მიხედვით, კომპანიასა და დირექტორს შორის გაფორმებული ხელშეკრულება ჩვეულებრივ შრომით ხელშეკრულებად არ მიიჩნევა.

ეს ნიშნავს, რომ დირექტორის უფლებები, მოვალეობები, ანაზღაურება, პასუხისმგებლობა დაუფლებამოსილების შეწყვეტის პირობები განისაზღვრება ინდივიდუალური შეთანხმებით, კომპანიის წესდებითა და მოქმედი კანონმდებლობით.

შესაბამისად:

• დირექტორის ურთიერთობა კომპანიასთან კორპორაციული ხასიათისაა;
• მასზე შრომითი კანონმდებლობის ყველა გარანტია ავტომატურად არ ვრცელდება;
• მხარეებს მართვის პირობების უფრო მოქნილად განსაზღვრა შეუძლიათ;
• დირექტორის პასუხისმგებლობის ფარგლები უფრო მკაფიოდ ყალიბდება.

მოქმედი სამართლებრივი რეგულაციისუპირატესობები

„მეწარმეთა შესახებ“ კანონი მიზნად ისახავს საქართველოში თანამედროვე კორპორაციული გარემოს შექმნას და ბიზნესის სამართლებრივი უსაფრთხოების გაზრდას.

მის ძირითად უპირატესობებს წარმოადგენს:

• კომპანიის შექმნისა და მართვის მკაფიო პროცედურები;
• პარტნიორთა და აქციონერთა უფლებების უკეთ დაცვა;
• შპს-ისთვის კაპიტალის მოქნილი ფორმირების შესაძლებლობა;
• სააქციო საზოგადოებისთვის უფრო მკაცრი და ინვესტორებზე ორიენტირებული წესები;
• კორპორაციული მმართველობის პასუხისმგებლობების განსაზღვრა;
• საერთაშორისო და ევროპულ ბიზნესსტანდარტებთან დაახლოება;
• ინვესტიციებისთვის უფრო სანდო სამართლებრივი გარემოს შექმნა.

დასკვნა

საქართველოში კომპანიის დაფუძნება მოითხოვს არა მხოლოდ მისი საჯარო რეესტრში რეგისტრაციას, არამედ სამართლებრივი ფორმის სწორად შერჩევას, პარტნიორთა შენატანების განსაზღვრას, კაპიტალის ფორმირებასა და მართვის წესების წინასწარ მოწესრიგებას.

შპს პარტნიორებს კაპიტალისა და მართვის მხრივ უფრო მეტ მოქნილობას სთავაზობს, ხოლო სააქციო საზოგადოებისთვის შედარებით მკაცრი მოთხოვნები მოქმედებს, რაც აქციონერებისა და ინვესტორების ინტერესების დაცვას ემსახურება.

„მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის სწორად გათვალისწინება ამცირებს სამომავლო დავების რისკს, ზრდის კომპანიის სამართლებრივ სტაბილურობას და ხელს უწყობს საქართველოში წარმატებული ბიზნესსაქმიანობის განხორციელებას.

 

გსურთ კომპანიის დაფუძნება საქართველოში?

თუ გეგმავთ საქართველოში კომპანიის რეგისტრაციას, შპს-ის ან სააქციო საზოგადოების დაფუძნებას, კორპორაციული სტრუქტურის შექმნას ან ბიზნესის სამართლებრივ მხარდაჭერას, Chikovani Law Office მზად არის გაგიწიოთ პროფესიული იურიდიული დახმარება პროცესის ყველა ეტაპზე.

ჩვენი იურისტები დაგეხმარებიან:

• კომპანიის რეგისტრაციასა და დაფუძნებაში;
• წესდებისა და სხვა დამფუძნებელი დოკუმენტების მომზადებაში;
• პარტნიორთა შეთანხმებების შედგენაში;
• კორპორაციული სამართლის საკითხებში;
• ბიზნესის მიმდინარე იურიდიულ მხარდაჭერაში;
• უცხოელი ინვესტორებისა და საერთაშორისო კომპანიების სამართლებრივ მომსახურებაში.

დაგვიკავშირდით დღესვე და მიიღეთ პროფესიული იურიდიული კონსულტაცია.

Chikovani Law Office

📍 თბილისი, საქართველო

📞 (+995) 555 15 13 13

📧 info@chikovanilaw.com

🌐 www.chikovanilaw.com

გამოქვეყნების თარიღი: 26 ივლისი, 2026